Trattoria da Noemi
Trattoria da Noemi vind je in een van de smalle tussenstraatjes van het oude Ferrara. Het familiegerunde restaurant serveert de lokale keuken, de wijn komt desgewenst in een kannetje op tafel en de bediening is zo oplettend en aardig dat je alleen daarvoor al terug zou komen.

In de Ferrarese keuken gaan zoet en zout opvallend vaak hand in hand. Bestel hier bijvoorbeeld de lokale cappellacci di zucca: pasta gevuld met zoete pompoen, geserveerd met ragù (aanrader!) of boter en salie. Bewaar ook ruimte voor tenerina, de machtige chocoladetaart die in Ferrara bij menig verjaardag op tafel verschijnt. Hier komt-ie met mascarpone en is ‘vol zitten’ ineens relatief.

Enoteca Tre Pennelli
Een beetje buiten het centrum, al hoef je in het compacte Ferrara nooit echt ver te lopen, vind je in een onopvallend straatje Enoteca Tre Pennelli. Voor je het weet loop je eraan voorbij. De zaak ging van vader op zoon en veel lijkt er in de tussentijd niet veranderd. Binnen is het een allegaartje van oude meubels, donker hout, een flinke collectie flessen en de wijnbar slash winkel zelf. Iedere zaak kent natuurlijk zijn rustige dagen, al vermoeden we dat ze hier eerder regel dan uitzondering zijn.

Aan de bar staan zes witte en zes rode wijnen open en een glas kost je een tientje. Het voordeel: ook de doorgaans wat duurdere wijnen worden gewoon per glas geschonken. Laat je een flinke bel Barolo (Marziano Abbona, 2021, lekker!) inschenken en peuzel ondertussen wat van de simpele borrelhapjes, zoals focaccia, die op de bar verschijnen.

Ferrara gezien? Dan is het tijd om de stad achter je te laten. Op zo’n veertig minuten rijden ligt Comacchio, waar het tempo een flinke tand lager ligt. Ook hier kom je voor authentiek Italië. Comacchio wordt met zijn kanalen en bruggetjes niet voor niets weleens het kleine Venetië genoemd. Het leven kabbelt er rustig voort. Je komt voor de straatjes, een espresso bij Bar Ragno in de oude graansilo en natuurlijk voor de lokale keuken. Want wie Comacchio zegt, zegt vis.

Maar het water houdt niet op bij de rand van het dorp. Rij je iets verder, dan ontvouwt zich een uitgestrekt landschap van lagunes, water en riet. En nog iets verder: de Adriatische kust. Hier wordt al eeuwen gevist en komt een groot deel van de lokale visserijcultuur samen.

Dat zie je terug op vrijwel iedere menukaart. Mosselen, oesters en vooral paling spelen er de hoofdrol. Die laatste voelt voor ons Nederlanders tegenwoordig misschien een tikje not done, maar is in Comacchio al eeuwenlang onlosmakelijk verbonden met de lokale visserij en eetcultuur. Gerookt, gegrild, gefrituurd, gemarineerd of verwerkt in een gerecht: aan paling ontkom je hier nauwelijks.

De lagunes van Comacchio
Om Comacchio te begrijpen, moet je eigenlijk het water op. Vaar de lagunes in en ervaar het landschap vanaf het water, tussen het riet, langs oude vissershutten en vooral tussen heel veel vogels. Flamingo’s incluis. Naar verluidt zijn het er ongeveer evenveel als Comacchio inwoners telt. Terwijl de boot rustig over het water glijdt en de zon in je gezicht staat, wordt vanzelf duidelijk hoe bepalend dit landschap is voor het leven in Comacchio.

Comacchio aan zee
Niet alleen het kleine Venetië en de lagunes maken deel uit van het waterlandschap van Comacchio, ook de Adriatische kust ligt praktisch om de hoek. Waar nu de parasols en strandbedjes van de lido’s staan, groeiden vroeger druiven. Tot de kust steeds meer het domein werd van zonaanbidders en de wijnranken het veld moesten ruimen. De wijngaarden verhuisden, de zanderige bodem bleef en gelukkig de wijn ook.

Op die zanderige grond worden de Vini delle Sabbie gemaakt, oftewel zandwijnen. Een van de bekendste is Fortana, een lokale rode wijn die vaak met een licht bubbeltje in het glas komt.

Verruil de lagunes dus vooral voor een middag aan zee, schuif aan bij een strandtent en zet er zo’n Vino delle Sabbie naast.