Opfriesen: opladen, Friesland style
De ‘r’ in de maand staat wat ons betreft niet gelijk aan binnen blijven. Juist niet! Jas aan, frisse neus halen, het bos in of het water op. Om daarna wél uren aan tafel, in de sauna of voor een knapperend haardvuur te zitten. Daar hebben de Friezen een woord voor: opfriesen, oftewel opladen Friesland style. Zin in? Dan zit je in Zuidoost-Friesland helemaal goed.
Een ideaal vertrekpunt voor een outdoor weekend is Appelscha, aan de rand van het Drents-Friese Wold. De meest ontspannen manier om dit stukje van de regio te verkennen is op de fiets. Bij het Fytshûs huur je een e-bike om lekker wat kilometers te maken of een mountainbike als je voor wat ruiger terrein gaat. En handig: er zijn verschillende routekaarten voor wie liever om zich heen kijkt dan voortdurend Google Maps in de gaten houdt. Doe dat ook vooral, want het landschap in dit stukje Friesland is verrassender dan je misschien denkt. Je fietst langs weilanden door bossen en onderweg kom je heide, vennen en een zandverstuiving tegen. Als de bladeren in de herfst gaan verkleuren is het hier op z’n mooist.
Leuk is De Boer Op, een fietsroute van zo’n 56 kilometer door bos en boerenland. Onderweg ontdek je waar het eten uit deze streek vandaan komt. Je trapt langs boerderijen, streekwinkeltjes en een eierautomaat in Oosterwolde. Handig: je betaalt hier tegenwoordig ook gewoon contactloos. Rem in Makkinga zeker even af bij Bakkerij Het Lage Woud voor goede koffie en verse boterkoek. Hier bakt Joeke eigenhandig vijfhonderd broden per week en ruikt het altijd naar verse baksels. Ook restaurant De Bosberg, aan de voet van de Bosbergtoren en midden in het Drents-Friese Wold is een reden om even af te stappen. Na een verbouwing gingen in mei de deuren opnieuw open. Het grote terras tussen de bomen is absoluut de grootste USP, maar dankzij de grote ramen is het binnen ook heerlijk licht en voelt het alsof je midden in de natuur bent. Wat gelukkig niet is veranderd, is de bekende huisgemaakte appeltaart. Met slagroom, dat mag wel na zo’n middag op de pedalen.
Een paar kilometer verderop ligt Landal Brinckerduyn, een kleinschalig resort met luxe, ruime huisjes. Iedere villa heeft een eigen sauna en afhankelijk van het type komt daar een jacuzzi of verwarmd privézwembad bij. Voor wie wel houdt van een plons, maar niet van een ijsbad (joe!). Binnen vind je een fijne open keuken en genoeg ruimte om hier ook met zes personen comfortabel te zitten. Op het grasveld staat een klein winkeltje waar je met een code naar binnen kunt. Er liggen lokale producten om een picobello borrelplank mee te bouwen, maar ook padelrackets, spelletjes en yogamatten om te lenen. Vinden we sympathiek. Eerlijk is eerlijk: deze mooie plek heeft weinig te maken met de doorsnee vakantieparken die we liever mijden. Go Landal.
Nog zo’n heerlijke plek om in te checken: Pean-buiten in Akkrum. Aan de rand van Nationaal Park De Alde Feanen staan twaalf waterlodges in het groen. En hoewel slapen en wakker worden aan het water absoluut fijn is, zijn de lodges met uitzicht over de weilanden minstens zo mooi. Lange vergezichten, veel privacy en met een beetje geluk een haas, egel of specht voor de deur als je ’s ochtends vroeg naar buiten spiekt. Je geniet hier in de zomer, jazeker, maar óók als de temperaturen naar beneden gaan. Dan mag de haard namelijk aan, en laat er nou in iedere lodge eentje staan.
Bij Pean huur je zelf een elektrische sloep – vaarbewijs niet nodig – en vaar je zo richting de Friese meren. Gris een routekaart mee bij de receptie en zet bijvoorbeeld koers richting Grou. Je dobbert langs rietkragen en weilanden met koeien en hier en daar een molen. Heb je echte zeebenen en ervaring op het water, dan kun je ook gaan zeilen in een Polyvalk. Warme jas mee, iets te eten en drinken aan boord en gaan. Voor in je picknickmand: een biertje van De Wichterij, gemaakt van een oude pruimensoort uit de Friese Wouden (de ‘wichter’). Onderneemster Lotte Hofstede begon met een paar fruitboompjes en heeft inmiddels een gaard vol Friese Wichters. Van de vruchten maakt ze een eigen likeur én dus speciaalbiertjes. Tsjoch, zoals ze hier zeggen.
Leuke dorpen in de buurt zijn Akkrum en Terherne, onder andere vanwege Paviljoen Salt. Het paviljoen ligt pal aan het water en werd onlangs opgefrist. Het grote terras is je go to op zonnige dagen, maar ook binnen zit je knus. Houd vooral ook de evenementen in de gaten. Wij zijn bijvoorbeeld heel benieuwd naar Proef wat je ziet, waarbij je tijdens een film zes gerechten en een bijpassend drankje geserveerd krijgt, geïnspireerd op wat er op het scherm voorbij komt. In november staat de Italiaanse film Nonnas op het programma, daar voor komen wij wel naar Fryslân.
Ook zes gangen, maar dan van een andere orde eet je bij Restaurant Smink in Wolvega. Een Michelinster, maar toch is het hier allesbehalve stijfjes. Sinds 2025 huist Smink in dit monumentaal pand uit de zeventiende eeuw, dat na een flinke verbouwing werd omgetoverd tot een prachtig restaurant. Extra leuk: chef Jan en zijn vrouw Anne trouwden jaren eerder zelf op precies deze plek. De originele details bleven behouden, terwijl het interieur juist warm en eigentijds werd. Tafels in ronde vormen, fijne hoekjes. Alles om ervoor te zorgen dat je hier optimaal kunt genieten van alles wat er op tafel verschijnt.
De rode draad van wat Jan kookt wordt gevormd door zijn Friese roots. Zuivel en soms vlees komen van de ouderlijke boerderij, die inmiddels door zijn broer wordt gerund. Friese smaken en producten komen veel voorbij, soms herkenbaar en soms in een compleet nieuwe vorm. Laat je vooral adviseren door sommelier Ingeborg, die precies weet welke wijn aansluit bij welk gerecht. Sluit dit culinaire feest af met een lekker neutje. Smink ontwikkelde samen met Weduwe Joustra een aantal eigen Beerenburgs, waarbij het 150 jaar oude recept van Joustra een Smink-twist kreeg.
Ook het dorp Drachten is een goede uitvalsbasis als je deze hoek van de provincie wilt verkennen. Midden in het centrum zit Markt23, een eigentijds grand café waar je vanaf 11.30 uur terechtkunt. Een fijne plek voor een uitgebreide lunch voordat de wandelschoenen aan gaan. Iets verderop ligt Landgoed de Slotplaats in Bakkeveen, waar je verschillende wandelroutes kunt uitspelen. Natuurmonumenten heeft hier de afgelopen jaren flink gewerkt om het gebied te herstellen. Het theehuis en de tuinen zijn opgeknapt, de watergeulen zijn hersteld en het bos kreeg een opknapbeurt.
In het oude Koetshuis runt de jonge ondernemer Lieke de Jong samen met Natuurmonumenten tijdelijk een pop-up, zolang voor De Slotplaats naar een nieuwe vaste horeca-uitbater wordt gezocht. Van woensdag tot en met zondag kun je er terecht voor koffie en thee, huisgemaakt gebak, lunch en schepijs. Alles even lekker en met liefde gemaakt. Tref je Lieke niet hier, dan vind je haar in haar foodtruck op een bruiloft of bij de uitkijktoren in Bakkeveen. Deze meid zit niet stil, vinden we leuk.
Stilzitten zit ook niet in het DNA van Heerenveen, bekend van ‘schaatstempel’ Thialf. De sportstad ligt in een verrassend stuk van de regio (Het Andere Friesland) en maakt zich alvast op voor 2030, want dan vindt hier het olympisch langebaanschaatsen plaats. De sportieve community weet elkaar ook buiten het ijs te vinden. Bij een wedstrijd van voetbalclub SC Heerenveen bijvoorbeeld (love de shirts met de pompeblêden), of KNUS. Bij deze koffiebar draait het allemaal om specialty coffee, maar vooral ook om de mensen uit de buurt. De mannen achter KNUS hebben ook een locatie in Dokkum en organiseren op beide plekken regelmatig een event. Haak bijvoorbeeld aan bij de run club; eerst samen hardlopen, daarna koffie met iets lekkers. Van alle trainingsschema’s spreekt deze ons het meest aan.
Een weekend opfriesen is niet compleet zonder een dosis wellness. Niks lekkerder dan na een rondje dauwtrappen of doorstappen ontspannen in de sauna. Bij LeeuwerikHoeve in Burgum ben je aan het goede adres als je een volle dag wilt uit tunen. Badjas aan, telefoon uit en van infraroodsauna naar dompelbad. Je zou het bijna druk krijgen van alle behandelingen en opgietingen die je hier kunt doen. Aanrader is het Banja ritueel, waarbij je in de warmte gemasseerd wordt met verse berkentakken en opgeladen naar buiten rolt. Binnenkort gaat de volledig vernieuwde stoomcabine open en dat belooft een echte boost voor je luchtwegen te zijn. Als dat geen opfriesen is?
Meer inspiratie voor een weekend opfriesen vind je op Visit Friesland. Ontdek alle adressen, routes en activiteiten in Het Andere Friesland via de de interactieve kaart.